دکتر احمد باطبی

دکتر احمد باطبی روزنامه‌نگار، عکاس و فعال سرشناس حقوق بشر ایرانی-آمریکایی است و در اتحاد ملی برای دموکراسی در ایران (نوفدی) به‌عنوان پژوهشگر ارشد حمایتگری و امنیت سایبری فعالیت می‌کند. بیش از دو دهه است که نام او با مبارزه برای آزادی و حقوق بشر در ایران گره خورده است.

او متولد ۱۹۷۷ در شیراز است و در جریان اعتراضات دانشجویی تیر ۱۳۷۸ (ژوئیهٔ ۱۹۹۹) در تهران به شهرت جهانی رسید. هنگام یورش نیروهای امنیتی به کوی دانشگاه تهران، عکسی از او در حالی که پیراهن خونین یکی از هم‌رزمانش را بالا گرفته بود، روی جلد اکونومیست (۱۷ ژوئیهٔ ۱۹۹۹) منتشر شد و به نماد ماندگار جنبش دانشجویی ایران و مقاومت مردم ایران در برابر سرکوب تبدیل شد. پس از انتشار این عکس، دکتر باطبی بازداشت و در دادگاهی غیرعلنی از سوی دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شد؛ حکمی که پس از اعتراض‌های داخلی و بین‌المللی به پانزده سال زندان کاهش یافت.

دکتر باطبی نزدیک به یک دهه را در زندان اوین گذراند و در این مدت شکنجه‌های شدید جسمی و روانی را تحمل کرد که آسیب‌های دائمی، از جمله کاهش بخشی از شنوایی، برای او به جا گذاشت. در سال ۲۰۰۸، در یک مرخصی درمانی موقت، از ایران گریخت؛ با کمک شبکه‌ای از کردهای ایرانی از مرز به اربیل عراق رفت و سرانجام با مجوز بشردوستانه به ایالات متحده منتقل شد.

پس از ورود به ایالات متحده، دکتر باطبی مجموعهٔ فعالان حقوق بشر در ایران (HRAI) را هم‌بنیان گذاشت و از بنیان‌گذاران مرکز بین‌المللی حقوق بشر (ICHR) در کانادا نیز بود. او چند سال به‌عنوان خبرنگار، نویسنده و تهیه‌کننده در بخش فارسی صدای آمریکا کار کرد و پس از آن به‌طور مستقل به روزنامه‌نگاری، عکاسی و فیلم‌سازی ادامه داده است و صدای مردم ایران را در محافل سیاست‌گذاری آمریکا، در خاورمیانه و در نهادهای بین‌المللی بازتاب می‌دهد.

دکتر باطبی در کنار کار رسانه‌ای و حمایتگری، دکترای امنیت سایبری دارد و در تلاقی فناوری، امنیت دیجیتال و حقوق بشر فعالیت می‌کند؛ از جمله آزادی اینترنت و مقابله با سرکوب دیجیتال حکومت، حوزه‌ای که مستقیماً با مأموریت نوفدی هم‌راستاست.

او به‌طور مرتب در نشست‌های بین‌المللی حقوق بشر، از جمله اجلاس ژنو برای حقوق بشر و دموکراسی، شهادت داده و سخنرانی کرده است. در ژانویهٔ ۲۰۲۶ در شورای امنیت سازمان ملل دربارهٔ سرکوب خشونت‌بار اعتراضات سراسری توسط حکومت ایران شهادت داد، تجربهٔ زندان و شکنجهٔ خود را بازگو کرد و از جامعهٔ جهانی خواست مردم ایران را تنها نگذارد. کار او همچنان پلی است میان صدای ایرانیان و سیاست‌گذاران و افکار عمومی جهان.